اما اگر امام در اسارت مسلمانانى باشد كه بر حكومت شوريده‌اند ، چنانچه به رهاندن او اميد باشد همچنان بر امامت خويش باقى است و چنانچه به رهايى او اميد نباشد وضع آن شورشيان از يكى از اين دو بيرون نيست : يا براى خويش امامى نصب كرده‌اند يا چنين كارى نكرده‌اند . اگر وضع در ميان آنان نيز آشفته است و هنوز امامى براى خويش ندارند همان امامى كه در دست آنان به اسارت درآمده همچنان بر امامت خويش باقى است ؛ چرا كه بيعت او بر آنان لازم و فرمانبرى از او بر ايشان واجب است و بدين‌سان امام در اين وضعيت حكم حالتى را دارد كه تحت سيطرهء زيردستان و دستياران قرار گرفته باشد . در اين حالت ، در صورتى كه امام خود امكان تعيين نايبى براى خويش نداشته باشد بر انتخاب‌كنندگان است كه متولى ديگرى را به نيابت او برگزينند . اما اگر امكان چنين كارى براى امام وجود دارد او خود به انتخاب نايبى براى خويش سزامندتر است . در همين وضعيت ، اگر آن امامى كه در اسارت است خود را از اين سمت عزل كند يا بميرد كسىكه به نيابت او برگزيده شده امام نمىشود ؛ چرا كه آن نيابت ، جانشينىاى از جانب يك امام موجود بوده كه به فقدان او اينك از ميان رفته است . اما اگر شورشيان براى خود امامى برگزيده و به بيعت او درآمده باشند و از او فرمان برند ، امامى كه در دست آنان اسير است به حصول نوميدى نسبت به رهايى او از امامت خارج مىشود ؛ زيرا آن شورشيان در اين حالت به قلمروى درآمده‌اند كه حكمى متفاوت با قلمرو عمومى مسلمانان دارد و نيز بدين سبب از طاعت امام بيرون رفته‌اند ، و نه براى اهل عدل [ - مردمان قلمرو حكومت امام ] به يارى آن مردمان اميدى باقى است و نه براى امام ، به واسطهء اسارت نزد آنان ، قدرتى برجاى مانده است . در اين وضعيت بر انتخاب‌كنندگان در قلمرو اهل عدل است كه با هركس خود مىپسندند عقد امامت بندند و اگر هم از آن پس ، امام از اسارت رهايى يابد بدان سبب كه پيش از اين از امامت خارج شده است ديگر بار بدان باز نمىگردد . فصل [ : ولايت‌هاى نايبان امام ] پس از بيان احكام پيشگفتهء امامت و عموميت نظارت وى بر همهء مصالح آيين و تدبير امّت ، آن‌گاه كه براى امام عقد امامت انعقاد يابد كسانىكه از جانب او و به عنوان نايبان او ولايتى مىيابند در چهار دسته جاى مىگيرند : دستهء نخست كسانىكه ولايتى عام در همهء اعمال دارند . اين دسته شامل وزيران مىشود ؛ زيرا آنان در همهء اختيارات بدون هيچ استثنايى نايب امام هستند .